F.A.Q.

Er bestaat geen pasklare definitie. Erfgoed is een vlag die vele ladingen dekt. Het is een verzamelbegrip. Het staat voor alles wat we overerven van vorige generaties én wat we het bewaren waard vinden voor volgende generaties: gebouwen en monumenten, maar ook archeologische vondsten, kunstwerken, historische voorwerpen zoals eeuwenoude manuscripten, gebruiksvoorwerpen, foto's,... 

Binnen het erfgoed wordt een onderscheid gemaakt tussen het materieel en immaterieel erfgoed.

• Immaterieel erfgoed zijn de minder tastbare dingen: feesten, dialecten, tradities, verhalen, liedjes, rituelen, recepten, ambachten, technieken, podiumkunsten, sporten en spelen,... terug te vinden in archieven, musea of bij heemkundige kringen, maar vooral te ontdekken in de hoofden van de mensen.
• Alles wat je kan aanraken is materieel erfgoed. Hierbinnen wordt verder een onderscheid gemaakt tussen het roerende en het onroerende.
  • Het roerend erfgoed is alles wat je kan vastnemen en verplaatsen zoals schilderijen, beelden, boeken, juwelen, relikwieën, munten, zegels, meubels, tapijten, foto's, films, muziekinstrumenten, documenten,... bewaard in musea, archiefinstellingen, bewaarbibliotheken, documentatiecentra, kerken, maar ook bij heel wat particulieren, zowel als verzamelobject of als erfstuk.
  • Het onroerend erfgoed is alles wat je kan vastnemen, maar niet verplaatsen en letterlijk in de grond geworteld is: monumenten, landschappen, archeologische sites, molens, bruggen, oude haveninstallaties, ...

De erfgoedcel houdt zich enkel bezig met het roerend en immaterieel erfgoed.

Of erfgoed de moeite waard is om te bewaren, te verzorgen, te documenteren en te laten zien, bepalen mensen zelf. Als een hele groep mensen dit doet, spreken we van cultureel erfgoed.

Erfgoed kan een nieuw leven leiden als mensen het een plaats geven in hun eigen wereld. We staan er niet bij stil, maar ook vandaag maken we vaak onbewust heel wat toekomstig erfgoed aan: door relaties en verbanden te leggen tussen de verschillende soorten erfgoed (objecten, verhalen, mensen en plekken).

Erfgoed evolueert dus voortdurend. Het zijn stuk voor stuk sporen uit ons ver of dichterbij verleden die samen een verhaal - ons verhaal - vertellen. Zo geven ze zin aan ons bestaan vandaag en morgen en bepalen ze mee het gezicht van onze samenleving: "beeld je even een dorp, stad, streek in zonder erfgoed. We zouden in een dementerende wereld leven."

Een groot deel van het erfgoed is opgeborgen in musea, archieven, bewaarbibliotheken, documentatiecentra, in kerken en kloosters, bij heemkundige kringen of andere erfgoedverenigingen. Maar ook particulieren, gemeenten, scholen, theaters, verenigingen, ... koesteren (hun) erfgoed.

Van minder tastbaar erfgoed vind je soms sporen terug in archieven, musea of bij (erfgoed)verenigingen, maar je ontdekt het vooral in de hoofden van mensen.

Cultureel-erfgoedcellen beheren zelf geen erfgoed. Ze zijn op verschillende fronten tegelijk actief. Gebouwen- en monumentenzorg behoren niet tot hun bevoegdheden.

Cultureel-erfgoedcellen bouwen een duurzaam erfgoedbeleid uit, samen met de sector en het lokale of de regionale bestu(u)r(en).

• De taak van een cultureel-erfgoedcel start bij het in kaart brengen van het lokale of regionale erfgoed.
• Culturele-erfgoedcellen maken het erfgoed uit de eigen stad of regio toegankelijk voor een zo breed mogelijk publiek.
• Ze bevorderen de samenwerking tussen de verschillende erfgoedzorgers en bouwen netwerken uit.
• Ze hebben aandacht voor het behoud en het beheer van roerend en immaterieel erfgoed.

Ze werken in het kader van een cultureel-erfgoedconvenant dat de Vlaamse Gemeenschap afsluit met een stad of regio. Momenteel zijn er in Vlaanderen en Brussel 21 cultureel-erfgoedcellen, waarvan 18 actief (k.ERF, Viersprong Land van Rode & Cultuurregio Pajottenland en Zennevallei starten binnenkort). Hun belangrijkste begrenzing is geografisch.

Een cultureel-erfgoedconvenant is een contract dat een stad of een regio afsluit met de Vlaamse Gemeenschap om het lokale of regionale roerende en immateriële erfgoed zichtbaarder te maken.

Cultureel-erfgoedconvenants zorgen voor een erfgoedbeleid op maat van de betrokken stad of regio. Omgaan met erfgoed wordt zo iets dat echt lokaal groeit, en niet van bovenaf is opgedrongen.

De erfgoedcel voert het contract uit. Ook de vier fora werken mee aan de uitvoering van het cultureel-erfgoedconvenant.

De Vlaamse Regering heeft vrijdag 19 maart 2010 beslist om twee nieuwe cultureel-erfgoedconvenants te sluiten en een structurele werkingssubsidie toe te kennen voor het uitvoeren van het cultureel-erfgoedconvenant voor de beleidsperiode 2010 - 2014.
De projectverenigingen k.ERF en Viersprong Land van Rode startten binnenkort hun concrete werking.

De Vlaamse Regering heeft op vrijdag 24 september 2010 beslist een cultureel-erfgoedconvenant te sluiten met Cultuurregio Pajottenland en Zennevallei voor de beleidsperiode 2011-2014.

Dit brengt het aantal cultureel-erfgoedconvenants gesloten met gemeenten, intergemeentelijke samenwerkingsverbanden en de Vlaamse Gemeenschapscommissie op 21.